نماز جمعه تاریخی تهران، امروز در حالی به امامت آیت الله هاشمی رفسنجانی اقامه شد که میلیونها نمازگزار علیرغم گرمای بسیار زیاد هوای تهران خود را به دانشگاه تهران رسانده بودند تا به خطبه های نماز جمعه یکی از معدود یاران باقیمانده امام راحل عظیمالشأن گوش فرا دهند. در حالیکه از ساعتهای اولیه امروز مشتاقان شنیدن سخنان آیتالله هاشمی رفسنجانی خود را به درهای دانشگاه تهران رسانده بودند، اما مسؤولان برگزاری نماز جمعه تا ساعت 10:30 صبح مانع از ورود مردم عادی شده و تنها به افرادی که به نظر میرسید از سوی یک نهاد خاص و با هماهنگی قبلی به مکان برگزاری نماز جمعه آمده بودند اجازه ورود دادند.
حضور سربازان وظیفهای که با موهای کوتاه ولی با لباس شخصی با کارت دعوت وارد دانشگاه میشدند از نکات قابل توجه بود. با این همه سیل مشتاقان حضور در نماز جمعه به حدی بود که برخی گزارشها حکایت از تشکیل صفهای به هم پیوسته نمازگزاران از سمت غرب تا بزرگراه چمران و از سمت شرق تا فراتر از میدان ولیعصر و حتی میدان هفت تیر میکرد.
خطبههای نماز جمعه هاشمی رفسنجانی پس از سخنان حجتالاسلام تقوی که برخلاف رویه معمول و تا بعد از اذان ظهر به طول انجامید در حالی شروع شد که عدهای معدود، علیرغم توصیههای حجتالاسلام تقوی به پرهیز از دادن شعارهای تفرقه افکن، با دادن شعارهای تحریک کننده سعی در برهم زدن نظم نماز جمعه داشتند که آیتالله هاشمی رفسنجانی خطاب به آنان گفت که با دادن شعارهای تحریک کننده جایگاه نماز جمعه را آلوده نکنند.
خطیب نماز جمعه تهران پیش از آغاز خطبهها به نمازگزارانی که در دانشگاه تهران، اطراف دانشگاه و خیابانها حضور دارشتند، تذکر داد: «مراقب باشید جایگاه و قداست نماز جمعه با اظهارات و شعارهایی که جنبه عمومی و اصولی ندارد آلوده نشود.»
آیتالله هاشمی رفسنجانی در خطبه اول نماز جمعه تهران تاکید کرد: «این جایگاه مقدس سرمایه عظیم همه دوران اسلام است و امروز جزء مهمترین میدانهای فضائل اسلامی و انسانی در کشور ماست.» وی با اشاره به در پیش داشتن سالگرد اقامه اولین نمازجمعه در تهران پس از انقلاب اسلامی نیز اظهار کرد: «این نمازجمعه بیشباهت به نمازجمعه هفتههای اول انقلاب به امامت آیتالله طالقانی نیست که جمع زیادی از مردم با همه سلیقهها در آن شرکت میکردند. انشاءالله بتوانیم از این اجتماع برای حل مشکلات آینده کشور و ایجاد وحدت، همدلی، همراهی و حرکت در جهت اهداف انقلاب اسلامی که حرکت در جهت راهی است که پیامبر(ص) از طریق آسمان برای ما آوردند استفاده کنیم که این نتیجه با صبر، تحمل و هوشیاری به دست خواهد آمد».
وی با اشاره به اینکه در سه بخش به ایراد سخن خواهد پرداخت، ادامه داد: «بخش اول توضیح اساسی بر معیارها و اصول اسلامی است؛ این روزها احساس میشود دشمنان اسلام درصددند حقانیت اسلام را زیر سوال ببرند که البته موفق نمیشوند، اما ما وظیفه توضیح و تبیین آن را داریم. در بخش دوم به اهداف اصیل انقلاب خواهم پرداخت که مردم برای آن جهاد کردند؛ انقلابی که امام(ره) بنیانگذار و موسس آن بودند و خونهای مقدسی به پای این شجره طیبه ریخته شده است. من بخشی از اهداف انقلاب را برای نسل امروز میگویم که بدانند ما با چه نیتی انقلاب را آغاز کردیم.»
رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام خاطرنشان کرد: «در بخش سوم هم به مسائل روز و شرایطی که در آن قرار داریم میپردازیم و راه علاجی را برای شرایط امروز میگویم که البته این نظر خودم خواهد بود. امیدوارم سایر مسوولان هم به این مساله فکر کنند و این راهی باشد تا با ابهت و همدلی که تا اینجا رسیدهایم آینده را هم برای نسلهای بعد طی کنیم.»
وی با اشاره به سالروز بعثت پیامبر (ص)، گفت: «در آیاتی که در اینباره در قرآن وجود دارد، چند صفت برای پیامبر اکرم وجود دارد؛ اول اینکه میگوید او از خودتان است. دیگر اینکه آنقدر به شما مهربان است که هرچه به شما سخت و مشکل بگذرد بر او هم سخت و مشکل خواهد بود و در غم و شادی شما شریک است. ویژگی دیگر این است که ایشان با حرص به دنبال منافع و سعادت شماست و قلبی مملو از رافت و رحمت برای نیروهای اسلامی که در خطه تاریخ اسلام قرار میگیرند دارد.»
وی با اشاره به بحث چگونگی شکلگیری نظام اسلامی، گفت: «از معجزات بزرگ پیغمبر این بود که موفق شد در آن دوران عجیب در منطقهای کاملا جاهلی که یک مکتبخانه هم در آن نبود تعداد باسواد آنجا به اندازه انگشتان دست و پا بود تاسیس مکتبی را برعهده داشته باشد که پس از 1400سال قویترین مکتب انسانی دنیاست و تا قیامت باید همه دنیا را اداره کند. این از انسانی معمولی و درسنخوانده بدون سابقه حکومتداری و البته با راهنمایی خدا از طریق جبرئیل امین انجام شد. ایشان با این شرایط توانست این کار عظیم را انجام دهد.»
رییس مجلس خبرگان ادامه داد: «سه سالی که پیامبر در مکه بودند بیشتر به سازندگی کادر و نیروهای اصلی و یاران دسته اول خود پرداختند که البته زمینه کار اجتماعی وسیع وجود نداشت.» رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام، با اشاره به تعلیم دین و افکار الهی از سوی پیامبر اسلام به مردم، گفت: «در دو سال آخر، پیامبر کم کم راهشان به خارج از مکه باز شد و شهرت افکار ایشان به مدینه رسید و در سال دوازدهم هجرت در ایام حج نمایندگان برخی قبایل با پیامبر آشنا شدند و بیعت کردند و نمایندهای نیز از پیامبر گرفتند تا دین را معرفی کند و سال بعد نیز افرادی از همه قبایل آمدند و با پیامبر بیعت کردند.»
وی خاطرنشان کرد: «نتیجه این شد که در مدینه زمینهای مهیا شد و پیامبر(ص) بعد از فراهم شدن این زمینه و پس از مسالهی لیلهالمبیت به مدینه رفتند و به عنوان اولین کار، زمین حلالی پیدا کردند و مسجدی را در آنجا ساختند که خود پیامبر مانند همه مردم و در کنار آنها کار میکرد. این مجموعه پایگاه حکومتی پیغمبر بود و مردم گروه میآمدند و در آنجا با پیغمبر بیعت میکردند و در چنین شرایطی پیغمبر توانستند افکار اصیل اسلام را برای مردم توضیح دهند.»
وی با تاکید بر دو مساله قابل توجه در اسلام یعنی خدا و مردم، اظهار کرد: «آنچه میتوانیم بر روی آن تکیه کنیم دو چیز است؛ یکی خدا و دیگری مردم که واسطه بین مردم و خدا نیز انسانی از جنس مردم است که قرآن را آورده است.»
هاشمی رفسنجانی تاکید کرد: «سر و کار پیغمبر اسلام در جامعه خود نه با زور بود و نه با قدرت بلکه با مردم بود و با همین مردم وفاداری جامعه را اداره و در مقابل دشمنان نیز ایستادگی کردند. کار مهم ایشان ایجاد الفت و وحدت بود. پیامبر با قبایل مدینه پیمانی بست و بعد به ادیان دیگر پرداخت و بدین ترتیب یک وحدت مثالزدنی در مدینه به وجود آمد.»
وی با اشاره به اینکه "کار عمیقتر پیامبر(ص) مطرح کردن بحث اخوت اسلامی و پیمان برادری میان مسلمانان بود" گفت: «این مساله مدینه را به یک شهر متحد و نیرومند تبدیل کرد به طوری که هفت، هشت سال طول کشید تا مردم توانستند به امپراطوریهای بزرگ دنیا طعنه بزنند. اروپا در آن زمان در قرون وسطی و وحشیگری زندگی میکرد و قدرتها بر اساس زور، تبعیض و فساد بودند ولی پیامبر این راه را بست و مبنای سازمانی ایشان تربیت جامعهای متحد و خلاق بود.»
وی اظهار کرد: «خداوند از ابتدای خلقت آدم از علم سخن میگوید و به قلم قسم میخورد پس نمیتوان انسانهای عالم و جاهل را در یک ردیف دید. البته انسانیت اینها مثل هم است اما فضیلت علم چیزی است که اینها را از هم متمایز میکند.»
وی افزود: «پیامبر(ره) همواره در دوران حیاتشان مراقب بودند هیچ حقی از افراد جامعه اسلامی ضایع نشود. آخرین حرکت پیامبر در روزهای آخر عمرشان مسالهای است بسیار پندآموز. ایشان چند ساعت بیشتر از عمرشان نمانده بود که به زحمت از حجره به مسجد آمدند و روی پله منبر نشستند؛ با مردم خداحافظی کردند و گفتند اگر وعدهای دادم و به آن عمل نکردم بگویید و خلف وعده من را نگذارید تا به آخرت موکول شود. اگر طلبی به کسی دارم بگویید طلبم را بپردازند؛ چراکه نمیخواهم مطالباتم برای آخرت بماند. پیامبر بنیانی را گذاشت که امروز یک میلیارد و 600 میلیون نفر پیرو آن هستند.»
رییس مجلس خبرگان با اشاره به آیاتی از قرآن درباره وحدت، گفت: «در زمان پیامبر در سوره آلعمران آمده که به ریسمان الهی متوسل شوید و بر محور آن متحد باشید و متفرق نشوید. خداوند به نعمت خود دلهای شما را بهم نزدیک کرده است. در سوره انفعال هم میگوید از نعمتهای خدا ایجاد الفت بین دلهای مسلمانان است و به پیامبر میگوید که نزدیک شدن دلهای مردم بهم کار خدا بوده است.»
وی تاکید کرد: «پیامبر جامعه متحدی ساخت و در سایه اتحاد پیروزیهای عظیمی را کسب کرد اما در روزهای آخر عمرشان احساس کردند این سرمایه عظیم کم کم از دست میرود. امت دچار تفرقه میشود و افراد همدیگر را به چشم رقیب و دشمن نگاه میکنند. پس از معرفی وصی و حادثه غدیر علائم اختلاف در امت اسلامی پیدا شد. پیامبر میدید که هرجا اختلافی است هوی و هوس باعث میشود مردم مقابل یکدیگر قرار بگیرند.»
وی ادامه داد: «ایشان از این مساله اینقدر ناراحت بود که در روزهای آخر عمرش به بقیع رفت و خطاب به اصحاب خوابیده در آنجا گفت گوارا باشد برای شما این آرامش که نیستید تا این ابرهای فتنه و تیرگیهایی را که بر برادران و خواهرانتان چیره شده ببینید. پیامبر الگوی بشریت است و این بهترین نمونه اداره حکومت است که ایشان توانست از شهری کوچک و دور افتاده این حکومت را بسازد.»
رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام در پایان خطبه اول نماز جمعه تهران تصریح کرد: «پیامبر در کمتر از 10 سال این بنیان عظیم را ساخت و ما انقلابمان را بر همین اساس آغاز کردیم و سعی کردیم این اصول را در قانون اساسی بگنجانیم و همان راه را انتخاب کنیم. پس امروز هم وظیفه داریم در کنار این درخت تنومند که خون صدها هزار انسان به پای آن ریخته شده و افراد زیاد دیگری جانباز شده و یا سالها در زندانهای رژیم بعثی بودهاند، بمانیم که این سرمایه ارزان و آسانی نبوده که به دستمان رسیده و امروز باید برای این مساله فکری بکنیم.»
خطیب این هفته نماز جمعه تهران در ابتدای سخنان خود در خطبه دوم، سالگرد شهادت امام موسیبنجعفر(ع) را تسلیت گفت و اظهار کرد: «امام موسیبنجعفر در تمام عمر خود دچار ستمهای خاندان بنیعباس بودند و همیشه در فشار و سانسور قرار داشتند و در آخر هم در زندان به شهادت رسیدند. ایشان ملقب به کاظم یعنی کسی که غم و اندوه خود را میخورد و صابر یعنی کسی که مدام ستم میبیند و صبر میکند، بودند.»
هاشمی رفسنجانی در بخش دیگری از سخنان خود نسبت به کشتار اخیر مسلمانان در چین نیز ابراز تاسف کرد و گفت: «من به دولت چین عرض میکنم که از آنها انتظار میرود بتوانند در مقابل مظالمی که به این مردم وارد میشود کار درستی انجام دهند.»
عدهای از نمازگزاران شعار مرگ بر چین سر دادند که هاشمی رفسنجانی گفت: «شعار ندهید. به دلایلی که شما هم میدانید و شرایط خاصی که در خیابانهای اطراف دانشگاه تهران حاکم است، از شما میخواهم که شعار ندهید.»
وی ادامه داد: «ما دولت چین را دولت عاقلی میدانیم که در جهت توسعه کشور و مردم خود کار میکند و برادرانه به آنها نصیحت میکنیم که این برخوردها به صلاح آنها نیست و باید به فکر ارتباطات خود با کشورهای اسلامی باشند و انشاءالله از این به بعد شاهد ظلمی نسبت به مسلمانان در چین و دیگر کشورها نباشیم. مساله دیگر مساله عراق، پاکستان و افغانستان است که همچنان خونریزی، فساد و درگیری در آنها وجود دارد.»
رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام در ادامه سخنان خود به انتخابات اخیر ریاست جمهوری اشاره کرد و افزود: «در انتخاباتی که انجام شد ما خیلی خوب شروع کردیم و رقابت خوبی شکل گرفت. چهار نفری که از نظر شورای نگهبان صالح معرفی شدند رقابت کردند و مردم هم به آزادی انتخابات امیدوار شدند و حضور بیسابقهای داشتند. در این شرایط همه چیز آماده ایجاد افتخاری بزرگ بود که ما باید این افتخار را مربوط به مردم بدانیم و باید از همه آنها تشکر کنیم که آزادانه آمدند و در انتخابات شرکت کردند ولی ای کاش همان شرایط تا امروز ادامه داشت و امروز ما سربلندترین شرایط را میتوانستیم در جهان داشته باشیم ولی آنطور که میخواستیم نشد.»
وی با طرح اسن سوالات که " ما چه میخواهیم؟ انقلاب اسلامی چه میخواهد؟" خاطرنشان کرد: «شما این سخنان را از کسی میشنوید که از پیش از شروع مبارزات قبل از انقلاب که توسط حضرت امام آغاز شد، لحظه به لحظه همراه انقلاب بوده است و صحبت از 60 سال پیش است؛ ما میدانیم اساس تفکر امام(ره) چه بوده است. امام میفرمایند آنچه من میخواهم مردم است و هرچه میتوانید باید تلاش کنید تا دل مردم را به دست بیاورید.»
وی با بیان اینکه " امام(ره) مخالفتی نمیکردند که گروهها و احزاب رقابت کنند" تصریح کرد: «این راه، راه پیغمبر(ص) بود که مردم را با میل و اعتقاد خود پای کار بیاورند و این هنر امام بود که توانست این کار را به خوبی انجام دهد. کمتر از 20 سال بعد از آغاز مبارزات مردم آنچنان آگاه شدند که البته هزینه هم دادیم ولی سودمان خیلی بیشتر بود. همین خیابانهای پر از نیروهای حامی امام و معتقد، دولت مغرور و متکبر پهلوی را که آن موقع از ارتجاع و از شرق و غرب کمک میگرفت و به دلیل بالا رفتن قیمت نفت، انبارهای آنها پر بود، سرنگون کرد.»
رییس مجلس خبرگان با تاکید بر اینکه "مبنای فقهی امام(ره) این بود که حکومت اسلامی بدون حضور مردم نمیشود و اگر مردم راضی نباشند حکومت اسلامی نخواهد بود" اظهار کرد: «خاطرم هست که آن زمان روایتی از حضرت امام شنیدم که بعدها در مورد منبع آن تحقیق کردم و روایت بسیار جالبی است و مبنای استدلال امام بود. این روایت میگوید؛ روزی پیغمبر اسلام بعد از غدیر به حضرت علی گفت که تو ولی این امت هستی. اگر دیدی این مردم راضی بودند و تو را قبول کردند و با اجماع و اکثریت آمدند، شما بپذیر و متولی امر شو و اگر دیدی اختلاف کردند ولشان کن و بگذار هر کاری که میخواهند بکنند و خداوند برای تو راهی پیدا میکند که به اهدافت برسی. این روایت بسیار معتبر است و ناقل آن سیدبن طاووس بوده است.»
وی با بیان اینکه ما در جمهوری اسلامی بنا شد بر اساس این تفکر کارکنیم، گفت: «امام وقتی مهندس بازرگان را منصوب کردند هنوز بختیار دولت داشت، اما امام برای سپردن امور به دست مردم عجله داشتند. امام به مهندست بازرگان گفتند اولین ماموریت شما این است که دوره دولت موقت را کوتاه کنی و مجلس تشکیل دهی و قانون اساسی به تصویب برسد. امام نیز در تدوین قانون اساسی نقش مردم را تقویت کردند.»
رئیس مجلس خبرگان رهبری با اشاره به اینکه از نظر قانون اساسی همه چیز کشور ما به رای مردم است از رهبری تا رئیس جمهور، تا مجلس و شوراها و ... خاطر نشان کرد: «جمهوری اسلامی تنها یک لفظ نیست، واقعیتی است که از ائمه و پیامبر اسلام به ما رسیده است و ما به آن اعتقاد داریم. اگر اسلام نباشد جمهوریت دچار مشکل میشود و اگر جمهوری نباشد اصلا حکومت قابل تحقق نیست، آنجا که رای مردم نباشد آن حکومت اسلامی نیست وبه همین دلیل حضرت علی (ع) 19 سال خانه نشین بود و مردم آمدند و به فرمایش حضرت علی(ع) مانند یال اسب گرد منزل ایشان جمع شدند و حضرت حکومت را پذیرفتند.»
آیت الله هاشمی رفسنجانی تاکید کرد: «ما باید روز به روز این وضعیت را تقویت کنیم، اگر در این انتخابات مشکلاتی پیش نمیآمد ما بزرگترین گام را در راستای ارتقای جایگاه جمهوری اسلامی برداشته بودیم.» رییس مجلس خبرگان رهبری افزود: «ای کاش شرایطی که در آستانه انتخابات وجود داشت ادامه پیدا می کرد و ما در دنیا سربلند میشدیم که متاسفانه اینگونه نشد که اگر آزادی ونشاط ادامه داشت هرکسی پیروز انتخابات میشد برای ما مایه افتخار بود.»
آیت الله هاشمی رفسنجانی در خطبههای دوم نمازجمعه تهران با بیان اینکه "ما سعی داشتیم حکومت پیامبر(ص) را مبنای انقلاب اسلامی قرار دهیم" یادآور شد: «روزی که امام(ره) مهندس بازرگان را به عنوان رییس دولت موقت اعلام کردند، بختیار هنوز در این کشور بود، اما امام(ره) عجله داشت کار را به مردم بدهیم و در حکمش میگوید که اولویت تشکیل مجلس و نوشتن قانون اساسی است. وقتی ما قانون اساسی را تهیه کردیم پیش از اینکه مجلس خبرگان درباره آن نظر بدهد، امام(ره) روی آن نظر دادند و اصول مربوط به مردم را تربیت کردند.»
وی افزود: «زمانی که قانون اساسی تدوین شد کشورهای دیگر تعجب میکردند. مثلا الجزایر میگفت ما 20 سال بعد از انقلابمان قانون را نوشتیم و ما پاسخمان این بود که به دلیل اینکه ما با قدرت مردم پیروز شدهایم، نگرانی نداریم. از لحاظ قانون اساسی همه چیز کشور ما به دست مردم است. از رهبری که با رای غیرمستقیم از طریق مجلس خبرگان انتخاب میشود تا انتخاب مستقیم رییسجمهور، مجلس و شوراها همه به عهده مردم است و افرادی که از اینها سمت میگیرند به اتکای رای مردم هستند. این یک حکومت دینی است و جمهوری اسلامی هم لفظی تشریفاتی نیست.»
در این میان نمازگزاران شعار الله اکبر سر دادند که هاشمیرفسنجانی گفت: «قرار شد شعار ندهید تا من زودتر خطبهها را تمام کنم.» وی ادامه داد: «جمهوری اسلامی واقعیتی است که از قرآن، ائمه و پیامبر به ما رسیده و ما اعتقاد داریم جمهوریت و اسلامیت هر دو باید با هم باشند. اگر هر کدام آسیب ببیند ما دیگر آن انقلاب را نداریم. اگر اسلامیت نباشد نظام به بیراهه میرود و اگر جمهوریت نباشد این نظام قابل تحقق نیست. راه ما همان بوده که حضرت علی(ع) حکومت را نپذیرفت تا زمانی که عده کثیری خواستار حکومت ایشان بودند. ما باید این روند را تقویت کنیم.»
رییس مجلس خبرگان با اشاره به انتخابات اخیر ریاست جمهوری تصریح کرد: «این انتخابات اگر مشکلاتی در آن پیش نمیآمد ما در 30 سالگی انقلاب بهترین گام را در جهت تحقق جمهوری اسلامی برمیداشتیم. من نمیگویم که این اتفاق نیفتاده است، اما ما از اواخر دوران تبلیغات دچار تردید شدیم. افرادی تردید کردند، تبلیغات نادرست و عمل نادرست صداوسیما باعث شد، بذل تردید در دل مردم به وجود بیاید که مثل خوره به جان ما افتاده است. ما تردید را بدترین مصیبت میدانیم.»
در خلال صحبتهای هاشمی رفسنجانی نمازگزاران شعارهایی سر میدادند که وی نیز با بیان اینکه " تایید شما با این شعارها کافی است، بگذارید من بهتر از شما بگویم" ادامه داد: «البته دو گروه هستند؛ عدهای تردیدی ندارند، قاطع ایستادهاند و کار خودشان را میکنند، اما عدهای هستند که کم نیستند و بخش زیادی از مردم فهیم و عالم کشورمان هستند که میگویند ما تردید داریم. ما باید برای رفع تردید آنها کار کنیم. شرایط و دوران تلخی است.
هیچکس از همه جریانات دلش نمیخواست که اینطور شود. همه ضرر کردیم. چرا باید اینطور شود؟ ما امروز بیش از همیشه نیاز به وحدت داریم. کشور ما باید در برابر خطرهایی که ما را تهدید میکنند و امروز باجخواهیشان بیشتر شده متحد شود. آنها دارند جلو میآیند که این زحمت طولانی ما را در به دست آوردن تکنولوژی برتر و به خصوص هستهیی از دست ما بگیرند. البته خداوند به آنها مهلت نمیدهد اما آنها به هوس افتادهاند.»
امام جمعه موقت تهران خطاب به نمازگزاران، گفت: «برادران و خواهران من و همه جریانها! شما من را میشناسید و میدانید که هیچوقت از این تریبون نخواستم جناحی استفاده کنم و همیشه فراجناحی حرف میزنم، اکنون هم همینطور میگویم و من نظر به هیچ طرفی ندارم، اما نظرم این است که همه ما باید فکر کنیم و راهی پیدا کنیم که متحد کشورمان را به پیش ببریم و از آثار بد و خطرناک کینههایی که بروز پیدا میکند، نجات پیدا کنیم و هم دشمنانمان را مایوس کنیم که چشم طمع به ما نبندند.»
وی در بیان پیشنهادات خود اظهار کرد: «من این پیشنهادات را با جمعی از خبرگان و اعضای مجمع تشخیص مصلحت که به فکرشان اعتماد دارم، مطرح کردم و به اینجا رسیدم. من اینها را به عنوان راهحل عرض میکنم. شاید دیگران هم بپذیرند و عمل کنند. مساله مهم ما این است؛ اعتمادی که مردم را با آن وسعت وارد میدان کرد، امروز قدری مخدوش شده است. ما این اعتماد را برگردانیم و این باید هدف مقدس ما باشد؛ اما این اعتماد چگونه باید برگردد؟»
وی افزود: «همه ما نظام، حکومت، دولت، مجلس، نیروهای امنیتی، نظامی و انتظامی و مردم یعنی به اصطلاح معترضان همه باید در چارچوب قانون حرکت کنیم. اگر از قانون تجاوز کنیم دیگر هیچ مرزی نداریم. باید با قانون مسائلمان را حل کنیم و همه به این قانع باشیم. اگر کسانی با بعضی از قوانین دلخوشی ندارند باید سعی کنند این قوانین اصلاح شود و هر وقت لازم است این اشکالات روزی حل شود؛ اما چارچوبمان را قانون قرار دهیم.»
هاشمی رفسنجانی با بیان اینکه "این اتفاقات در یک روز و یک شب انجام نمیشود و جریانی طولانی است" گفت: «ما باید به گونهای عمل کنیم و فضایی به وجود آوریم که همه اطراف بتوانند آنجا حرفشان را بزنند. هر طرف منطقی، بدون دعوا و بدون مشاجره حرف بزنند. البته کار عمده در این زمینه مربوط به صدا و سیماست که باید انجام دهد. زیرا مستمعین زیادتری دارد و سایر رسانهها هم باید این کار را بکنند. بحثها منطقی باشد، برادرانه و خواهرانه بنشینند و حرفشان را بزنند و دلایلشان را هم بگویند. بالاخره مردم در این بین خودشان میفهمند. طوری باشد که ما این اعتماد را برگردانیم.»
وی با اشاره به فرصت پنج روزه مقام معظم رهبری به شورای نگهبان برای رسیدگی به اعتراضات کاندیداهای معترض انتخابات ریاست جمهوری، تاکید کرد: «متاسفانه از این فرصت که رهبری به شورای نگهبان دادند و گفتند بروید عقلا و موجهین را بیاورید تا بررسی کنند و اعتماد مردم را جلب کنیم، استفاده خوبی نشد و من نمیخواهم بگویم تقصیر چه کسی بود که نشد، اما نشد. به هر حال آن گذشت و ما از این مرحله گذشتهایم و مرحله دیگری است. من فکر میکنم برای آینده، برای اتحاد و برای جلوگیری از خطر نظام و حفظ ارزشهایی که انقلاب خلق کرده و برای بنای باشکوهی که امام(ره) آن را با خون شهدا و مجاهدات مردم و رزمندگان و برای اینکه این نظام برای نسلهای بعد بماند، میتوانیم در این مقطع حرکاتی انجام دهیم.»
وی با بیان اینکه "اگر این دو کار را بپذیریم که قانونی باشد و راه برای مناظره و مذاکره مباحثه و استدلال باز باشد، شاید در مدت کوتاهی به قناعت برسیم" خاطرنشان کرد: «در این فاصله باید کارهای دیگری هم بکنیم؛ لازم نیست در این شرایط ما افرادی را به این نامی که الان است در زندان داشته باشیم. اجازه بدهیم اینها بیایند و به خانوادههایشان برسند. نگذاریم به خاطر زندانی بودن یک عده دشمنان ما، ما را سرزنش و شماتت کنند. برای ما بخندند و برای ما نقشه بکشند. ما باید اینقدر رشادت، حلم و صبر داشته باشیم که همدیگر را تحمل کنیم.»
رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: «مساله بعد این است که با آسیبدیدگان حوادثی که اتفاق افتاده همدردی و دلجویی شود، آنهایی که عزادارند هم به آنها تسلیت بدهیم و هم دل آنها را دوباره به نظام نزدیک کنیم، این کار شدنی است. کسانی که وفادار به انقلاب باشند و ببینند نظام به سراغشان میرود، آنها زود با دل و جانشان با ما همراهی میکنند. باید این کار را انجام دهیم و از آنها دلجویی کنیم. باید سعه صدر داشته باشیم.»
وی خاطرنشان کرد: «اینجا لازم نیست ما عجله داشته باشیم و لازم نیست ما خود را گرفتار کنیم. بگذارید رسانههایمان اگر با معیارهای قانونی اجازه گرفتند، محدودشان نکنیم البته در حد قانون. ملاک باید قانون باشد، نه رسانهها انتظار داشته باشند بیش از اجازه قانونی عمل کنند و نه نظام از آنها توقع داشته باشد که حق قانونیشان را ندیده بگیرند. همه با هم بگذاریم فضایی آرام و آزاد انتقادی یا تاییدی هر دو به وجود بیاید.»
هاشمی رفسنجانی، گفت: «من فکر میکنم اگر مسوولان، نیروهای انتظامی، نظامی و امنیتی رعایت کنند همه ما عضو یک خانواده هستیم. همه آسیب دیده در راه انقلاب هستیم. همه جزء کسانی هستیم که در جهاد طولانی دفاع مقدس سرمایهگذاری کردیم. همه در گلزارهای شهدا شهید داریم و همه در خانههایمان جانباز داریم. چرا باید دیگران از راههای دور برای ما نسخه بپیچند؟ ما خودمان هستیم. ما اینقدر عاقل نیستیم؟ ما این مبانی را نداریم؟ ما تجربه 30 سال اداره کشور را نداریم؟ ما علما را نداریم؟ مراجع ما که همیشه پشتیبان و حقیقتا بدون توقع در حوزههای علمیه در خدمت بودند، چرا باید بعضی از آنها برنجند؟ باید آنها را کنار خودمان حفظ کنیم. باید به آنها متکی باشیم.»
امام جمعه موقت تهران تاکید کرد: «اگر انشاءالله بتوانیم این یکپارچگی را فراهم کنیم امیدوارم این خطبه نمازجمعه شروع تحولی در آینده باشد و بتوانیم از این مشکلی که میشود متاسفانه اسم بحران روی آن گذاشت، به خوبی عبور کنیم و دوباره شاهد همدلی، همرزمی و همراهی و رقابت سالم، و هرکس را مردم خواستند، باشیم.»
رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام خطاب به نمازگزاران و در پاسخ به شعارهای آنها، گفت: «خداوند به شما توفیق دهد، شما را محفوظ کند تا همیشه با همین روحیه در صحنه باشید.» در پایان نماز جمعه شعار های چند میلیون نمازگزار حاضر در نماز جمعه تهران با عنوان هاشمی حمایتت می کنیم سرداده شد وتعدادی از نیروهای افراطی حاضر در صحنه هم شعارهای دیگری را سردادند. این در حالی بود که حتی با وجود اقامه نماز نیز تعدادی از هواداران افراطی دولت اقدام به همهمه وسردادن شعار کردند.
